vej ?
kjkiklwu 15 fdeh mRrjsyk xsyk uarj if’pesyk oGwu rks 10
fdeh pkyyk iq<s MkohdMs oGwu rks 5 fdeh pkyyk- tj uarj
R;kus MkohdMs oGwu 10 fdeh marj pkyyk vlsy] rj l/;k rks
R;kP;k ?kjkP;k [Link];k fn’ksyk vlsy\
1½ iqoZ 2½ if’pe 3½ mRrj 4½ nf{k.k
EkkÖ;k ‘kkGsP;k iwoZsyk cWad vkgs- ek>s ?kj ‘kkGsP;k
if{[Link] vkgs- cWadsP;k mRrjsyk ekdZsV vkgs- tj ekdsZV rs
cWad ;ke/khy varjkbrdsp varj ek>s ?kj rs ‘kkGk ;ke/;s vlsy rj
‘kkGsP;k [Link];k fn’ksyk ekdsZV vlsy \
1½ uS_R; 2½ bZ’kkU; 3½ vkXus; 4½
ok;O;
,d [Link] 1 fdeh iwosZdMs pkyyk uarj nf[[Link] oGwu 5 fdeh
xsyk- ijr rks iwosZdMs 2 fdeh xsyk- R;kuarj mRrjsdMs 9 fdeh
xsyk rj rks ifgY;k fcanwiklwu fdrh varjkoj vkgs \
1½ 3 fdeh 2½ 4 fdeh 3½ 5 fdeh 4½ 7
fdeh
Jke ?kjkiklwu 15 fdeh nf[[Link] xsyk o iwoZdMs oGwu 10
fdeh xsyk uarj mRrjsdMs oGwu 5 fdeh varj pkyr xsyk o iwUgk
if’pesyk 10 fdeh pkyr tkmu Fkkacyk- rj jke ?kjkiklwu [Link];k
fn’ksyk o fdrh varjkoj vkgs\
1½ mRrjsdMs 15 fdeh 2½ mRrjsyk 10 fdeh
3½ nf{[Link] 10 fdeh 4½ nf{[Link] 15 fdeh
dSyk’k mRrjsdMs rksaM d:u mHkk vkgs- uarj mtohdMs oGwu
rks 25 fdeh tkrks- uarj rks MkohdMs oGrks vkf.k 30 fdeh tkrks-
uarj rks R;kP;k mtohdMs 25 fdeh tkrks- uarj rks mtohdMs
oGwu 55 fdeh pkyrks- ‘ksoVh rks mtohdMs oGrks vkf.k 40
fdeh tkrks- rj R;kP;k vkjaHk fcanwiklwu [Link];k fn’ksl vkgs\
1½ uS_R; 2½ bZ’kkU; 3½ vkXus; 4½
ok;O;
,d O;Drh R;kP;k ?kjkiklwu nf{[Link] 8 ehVj xsyh- rsFkwu 6 ehVj
iwosZl xsyh- rsFkwu mRrjsl 5 ehVj pkyyh- rsFkwu iwUgk
iwosZl 9 ehVj pkyyh- rsFkwu iwUgk nf{[Link] 5 ehVjoj tkmu
Fkkacyh- rj R;kP;k ?kjkiklwu rh fdrh varjkoj vkgs\
1½ 33 ehVj 2½ 17 ehVj 3½ 23 ehVj 4½ 28 ehVj
Lkarks”k fnus’kP;k mRrjsl 4 ehVj varjkoj vkgs- jktho vkf.k
fniw larks”kiklwu leku varjkoj vkgsr- fniw] fnus’kiklwu
rso<~;kp varjkoj vkgs] tso<~;k marjkoj fnus’k jkthoiklwu vkgs-
tj fniw] fnus’kP;k iwoZsl 3 ehVj varjkoj vlsy] rj jktho]
larks”kP;k [Link];k fn’ksyk o fdrh varjkoj vkgs\
1½ uS_R; & 5 ehVj 2½ bZ’kkU; & 7 ehVj
3½ vkXus; & 5 ehVj 4½ ok;O; & 5 ehVj
P O;Drh 5 fdeh mRrjsyk tkrks rsFkwu mtohdMs oGwu 4 fdeh
tkrks- iwUgk mtohdMs oGwu 4 fdeh tkrks rj iwUgk ifgY;k tkxh
;s.;kl R:kyk dk; djkos ykxsy \
1½ ljG 1 fdeh tkmu MkohdMs 4 fdeh tkos-
2½ ljG 4 fdeh tkmu 1 fdeh MkohdMs tkos-
3½ ljG 1 fdeh tkmu mtohdMs 4 fdeh tkos-
4½ ;kis{kk osxG dkghrjh-
,dk eSnkukr v:.k ,dk [kkackiklwu bZ’kkU;sdMs 13 ehVj pyr
xsyk- r:.k vkXus;sdMs 18 ehVj pkyr xsyk- r:.k nksy ehVj ijr
vkyk rj v:.k ,d ehVj ijr vkyk- rj nks?kkae/;s fdrh ehVj varj vkgs\
1½ 21 ehVj 2½ 18 ehVj 3½ 24 ehVj 4½ 20 ehVj
vfuy gk CST LVs’kuyk mHkk vkgs- R;k [Link];k iwosZyk
5 fdeh nwjoj ccu mHkk vkgs- ccuP;k mRrjsyk 5 fdeh marjkoj
panz’ks[kj okV c?kr vkgs o R;kyk 7 fdeh marjkoj iwosZdMs
nknjyk tk;ps vkgs rj CST LVs’ku o nknje/khy ljG varj fdeh\
B gk A P;k mRrjsyk vHkk vkgs vkf.k C gk A P;k iwosZyk
mHkk vkgs- tj AB vkf.k AC gh varjs vuwdzes 10 fdeh vkf.k 24
fdeh vlrhyrj B vkf.k C ;kaP;ke/;s dehr deh fdrh marj vlsy\
1½ 60 fdeh 2½ 26 fdeh
3½ 34 fdeh 4½ 14 fdeh
Ladsr ,dk ?otLraHkkiklwu iwosZdMs dkgh varj pkyr xsyk-
R;kuarj R;kus mtohdMs oGwu dkgh varj dkiys iwUgk rks
MkohdMs oGwu dkgh varj pkyr xsyk R;kuarj iwUgk mtohdMs
dkgh marj tkmu] rks iwUgk ,dnk mtohdMs oGkyk o dkgh marj
dkiys o Fkkacyk- FkkacysY;k tkxsoj rks 90º dksukr mtohdMs
oGkyk] rj R;kps rksaM vkrk [Link];k fn’ksl vlsy\
1½ bZ’kkU; 2½ nf{k.k 3½ mRrj 4½ if’pe
la/;kdkGh 6-00 oktrk xzaFkky;kr oktr clyks vlrk ekÖ;k MkO;k
cktwP;k fHkarhr f[kMfdrwu izdk’k vkr ;sr gksrk- tj]
xzaFkky;kps eq[; izos’kOnkj iwosZl vlsy rj ek>s rksaM
[Link];k fn’ksl gksrs\
1½ iqoZ 2½ if’pe 3½ mRrj 4½ nf{k.k
,dk eksVjdkj nf{[Link] mRrjsdMs tkr vkgs o rh 45º
dksukgwu ?kMkG~;kP;k dkV~;kaP;k fn’ksus oGys o D varj
/kkors o ex 90º dksukrwu ?kM~;kG~;kaP;k dkV~;kaP;k fn’ksus
oGrs o D varj /kkors o ex 45º dksukrwu ?kM~;kG~;kP;k
dkV~;kP;k fo:/n fn’ksus oGrs- rj vkrk dkj [Link];k fn’ksus
/kkor vkgs\
1½ iqoZ 2½ vXus; 3½ mRrj 4½ nf{k.k
Tkj ,dk ?kM~;kGkrhy rkl dkVk rhu oktrk nf{[Link] vkgs- rj
R;kp ?kM~;kGkrhy rkl dkVk 7-30 oktrk [Link];k fn’ksus vlsy\
1½ uS_R; 2½ bZ’kkU; 3½ vkXus; 4½
ok;O;
tj ok;O; if’pe cuys] vkXus; iwoZ cuys vkf.k mjysY;k lxG;k
fn’kk v’kkp izdkj cnyY;k rj v’kk ifjfLFkrhr nf{k.k fn’kk dk;
cusy\
1½ uS_R; 2½ bZ’kkU; 3½ vkXus; 4½
mRrj
LOkr%P;k ?kjkiklwu rs izkFkZuk lHkkx`gki;Zar O;Drh pkyr
xsY;kpk ekxZ nk[kfoyk vkgs- R;k [Link] iksgkspk.;klkBh rh
O;Drh mtO;k cktwyk ftrD;k osGk oGyh rh la[;k n’[Link]
i;kZ; fuoMk-
1½ 9 2½ 2 3½ 3 4½ 6
(a) A → B [Link] A gh B P;k MkohdMs 1 ehVjoj vkgs-
(b) B ← C [Link] B gh C P;k nf{[Link] 1 ehVjoj vkgs-
(c) C ↓ D [Link] C gh D P;k mtohdMs 1 ehVjoj vkgs-
(d) D ↑ E [Link] D gh E P;k mRrjsyk 1 ehVjoj vkgs-
(e) ojhy loZ fLFkrhr MkohdMwu ifgY;k O;Drhps rksaM
mRrjsyk vkgs- ojhy vFkZ iw<hy vfHkO;DrhlkBh M → N ←T
oki:u M P;k lanHkkZr T [Link];k fn’ksyk vkgs gs ‘kks/kk\
1½ uS_R; 2½ bZ’kkU; 3½ vkXus; 4½ ok;O;
vkd`rhps uhV fujh{k.k djk o mRrj fygk-
foekukph fLFkrh vkd`rhr mk[kfoysY;k vkgs- foeku ‘A’ ‘E’
i;Zar ‘B’ ekxZs tkrs% ‘B’ ‘E’ i;Zar ‘A’ ekxsZ tkrs% ‘C’ ‘E’
i;Zar ‘A’ ekxZs tkrs% ‘D’ ‘E’ i;Zar ‘G’ ekxsZ tkrs% ‘G’ ‘E’
i;Zar ‘F’ ekxZs tkrs% ‘F’ ‘E’ i;Zar ‘G’ ekxsZ tkrs% o ‘H’
‘E’ i;Zar ‘G’ ekxZs tkrs- loZ foekus vkiY;k eqG LFkkukiklwu
fu?kkY;koj v/;kZ rklkuh vkiY;k bPNk LFkGkaP;k e/;karjh
dksBs vlrhy\
foekukpk osx] fu?k.;kph osG] loZ LFkkukarhy varj leku vkgs-
1½ ‘A’ gs ‘D’ P;k uS_R;sl vkgs-
1½ ‘A’ gs ‘D’ P;k bZ’kkU;sl vkgs-
1½ ‘C’ gs ‘A’ P;k mRrjsl vkgs-
1½ ‘F’ gs ‘A’ P;k vkXus;sl vkgs-
v] c] d] M gh pkj [Link] pkSjl ‘ksrkP;k pkj dksiÚ;kr vkd`rhr
nk[kfoY;[Link] mHkh vkgsr- tj v] c] d vkf.k M lkj[;kp
osxkus ?kM~;kG~;kP;k dkV~;kP;k fo:/n fn’ksus ‘ksrkP;k
dMsus fu?kkys o izR;sd t.k ,dkp osGsyk fu?kqu ‘ksrkP;k rhu
cktqabrds varj pkyyk rj [kkyhyiSdh cjkscj fo/kku [Link]\
1- M P;k nf{[Link] d vlsy-
2- M P;k vkXus;syk c vls-
3- d P;k bZ’kkU;syk v vlsy-
4- v P;k nf{[Link] M vlsy-
21 & 23 [kkyhyiSdh izR;sd i'u [kkyhy ekfgrhoj vk/kkfjr vkgs-
(1) A # B [Link] B gk A P;k mtohdMs 1 ehVjoj vkgs-
(2) A $ B [Link] B gk A P;k mRrjsyk 1 ehVjoj vkgs-
(3) A * B [Link] B gk A P;k MkohdMs 1 ehVjoj vkgs-
(4) A @ B [Link] B gk A P;k nf{[Link] 1 ehVjoj vkgs-
(5) izR;sd iz’ukr MkohdMwu ifgYkk O;Drh mRrjsdMs c?kr
vkgs-
X@B*P uqlkj] ih gs X P;k lanHkkZr [Link];k fn’ksl vkgs\
1½ mRrj 2½ nf{k.k 3½ bZ’kkU; 4½ uS_R;
M # N $ P uqlkj] gs T gk M P;k lanHkkZr [Link];k fn’ksl
vkgs\
1½ uS_R; 2½ bZ’kkU; 3½ vkXus; 4½ ok;O;
P # R $ A * U uqlkj] gs U gk P P;k [Link];k fn’ksl vkgs\
1½ iqoZ 2½ if’pe 3½ mRrj 4½ nf{k.k
nso] dqekj] fuys’k] vadqj vkf.k fiaVw gs ,dk [ksGkP;k eSnkukr
mRrj fn’ksus [[Link] mHks vkgsr %
1½ dqekj vadwjP;k mtohdMs 40m oj vkgs-
2½ nso dqekjP;k nf{[Link] 60m oj vkgs-
3½ fuys’k vadwjP;k if’pesyk 25m oj vkgs-
4½ fiaVw nssoP;k mRRkjsyk 90m oj vkgs-
dqekjP;k MkO;k cktwl clysY;k O;DrhP;k bZ’kkU; fn’kyk dks.k
vkgs]
1½ nso 2½ fuys’k 3½ vadwj 4½ fiaVw
fuys'k iklwu lq: >kysyk eqyxk vadwjyk HksVyk vkf.k uarj
dwekjyk HksVyk vkf.k uarj rks nso vkf.k fiaVwyk HksVyk]
[Link] osGh rks ,dk vksGhr pkyr xsyk] rj R;kus fdrh varj [Link]
dsys \
1½ 215m 2½ 155m 3½ 245m
4½ 185m